RFID малюматны насыл сакълай ве ёллай?

 

Бир шейге RFID тегини ур ве оны окъуп олурсынъ-анбар инвентаризациясыны япкъан эр кес бу шейлернинъ не къадар къолай олгъаныны биле. Амма къолайлыкъны бир четке къойып, эгер адамларнынъ чокъусындан малюматлар насыл кирип чыкъкъаныны керчектен де анълатмакъны риджа этсенъ, олар анълатып оламазлар. Мен де бу саагъа биринджи кере киргенде, бутюнлей гъайып олдым. Мен шейлерни анълап чыкъмаздан эвель, бир къач кере еткизиджилернинъ янындан кечмек керек олды.

 

Бирикменинъ ичиндеки чип ойле кичик ки, оны ачувлы козьнен зорнен коресинъ, амма онынъ сакълав ери бар. Не къадар чипнинъ моделине багълы-учузларында тек 96 битли ЭПК бар, паалыларында бир къач килобайткъадже ола биле. 96 битлер кичик эшитиле, амма асылында бу етерли. Оны он алтылыкъкъа чевирсенъ, 24 ишарет чыкъа, бу махсулатнынъ кодуны сакъламакъ ичюн етерлиден зияде. Мен муштерилернинъ чыкъарув тарихларыны, партия ракъамларыны ве къулланув вакътыны эписини биркагъа тыкъмакъта исрар этмелерини корьдим. Эсапны япкъан сонъ, къулланыджы хатырасы буюк олгъан теглернинъ фияты учь кере зияде ола. Сонъунда тек ID-ни сакълап, къалгъан эр шейни базагъа къойдылар.

 

 

Базы адамлар теглер батареясыз малюматны насыл сакълайлар, деп сорайлар. Мен де эвельки куньлерде айны шу суальни берген эдим. Ола ки, олар EEPROM, яни кучьсиз малюматны сакълагъан сакълав вастасыны къулланалар. USB флеш-хатырлавдан фаркълы оларакъ, ЭПЗУ-ны байт-байт денъиштирмек мумкюн, флеш исе бутюн блокларны ёкъ этмек керек. Бу, айры язмаларны сыкъ-сыкъ денъиштирген RFID ичюн даа яхшы келише. Онъа язылгъан малюматлар тегнинъ озюнден он-йигирми йыл-чокъ девам эте биле.

 

Малюматны ёллав принципи бираз бурюшик. Теглерде ёллайыджылар ёкъ ве олар сигналларны фааль ёлламайлар. Окъуйыджы электромагнит далгъаларыны чыкъара, бирканынъ антеннасы оларны ала ве индукция токыны мейдангъа кетире, чип исе о кичкене кучь парчасынен чалышмакъта. Сонъ чип бир ишни беджере: антеннанынъ юк къаршылыгъыны дефаларджа денъиштире. Къаршылыкъ денъишкенде, онынънен берабер акс олгъан электромагнит далгъасынынъ кучю де денъише. Окъуйыджы акс олунгъан далгъада бу денъишмелерни тапып чыкъа-юксек, алчакъ, юксек, алчакъ-яни сизинъ 0 ве 1леринъиз.

 

 

Бунъа кери даркъалув дейлер. Мен оны муштерилерге анълаткъанда, адет узьре, о терминни -чокъ академик атлайым. Мен тек тег шекиль-кочюрильген кузьгю киби дейим. Окъуйыджы онъа фонарь якъты, бирка исе кузьгюнинъ кошесини денъиштирмекнен ярыкъны озь ритминде кери акс эте. Мукеммель догъру дегиль, амма анъламакъ къолай.

 

Акъикъий лейхаларда энъ буюк баш агъыртув назарие дегиль-о, экологик къарышувдыр. Маден электромагнит далгъаларыны акс эте, сув оларны озюне синъдире, анбарлар исе экисинен де толу. Кечкен сене бир ички заводында бир проект яптым. Биркалар джам шишелерде эди. Бош шишелер дёрт-беш метр окъув диапазоныны бере эдилер. Бир метрден ашагъы тюшкен ички иле толдурылгъан. Биз оны сонъунда бирка ерлештирювини денъиштирмекнен чездик. Маден даа да бетер. Бир кере муштери догърудан-догъру челик барабанларгъа теглерни япыштыргъан сонъ-оларны ич де окъуп оламады. Биз сонъунда анти-металл биркаларыны къулландыкъ, оларнынъ тюбюнде далгъа-юткъан материал къатламы бар эди. Мааш еди-секиз кере юксельди.

 

Частота диапазонлары да муимдир. Къытайда УВЧ 920-925 МГц, АКъШ 902-928, Авропада 865-868 къулланыла. Окъуйыджыларны сатын алгъанда, олар насыл группаларгъа ярдым этелер, тешкеринъиз, ёкъса импорт донатмалары ички махсулатларда чалышмайджакъ. Мен корьдим, адамлар пара джоймакъ ичюн АКъШ-тан къулланылгъан окъуйыджылар сатын алалар, тек частота диапазоны янълыш олгъаныны таптылар ве оны къайтарып биле оламадылар.

 

 

Чип чыкъаргъанлар тек бир къач. Базарда энъ чокъ «Импиндж»нинъ «Монца» сериясы бар. НХПнинъ УКОДЕси де кенъ даркъалгъан. Чешит чиплернинъ хатырлав конфигурациясы ве сезиджилиги чешиттир. Юксек сезиджилик демек, аз кучь тегни фаальлештире биле, демек, окъув диапазоны узунджа. Сайлап алгъанда, конкрет къулланмагъа бакъынъыз-тек фияткъа бакъманъ.

 

Язы девирлери къолайлыкънен козьден кечирильген параметрдир. ЭЭПЗУ 100 бинъ девир ичюн рейтинглидир, бу чокъ киби эшитиле, амма базы сценарийлер асылында бу ракъамгъа ете биле. Мен къайтарыла бильген контейнерлерни идаре этмек лейхасы узеринде чалыштым, анда эр бир кириш ве чыкъыш арекет тегге бир язув демек эди. Куньде учь-дёрт девир, йылына бинъден зияде, оны он йыл девамында къуллан ве сен оны керчектен де максимумгъа чыкъармакъ мумкюнсинъ. Мен клиент коммутаторына -тек малюмат базасынен чифтлештирильген теглерни окъумакъны тевсие эттим-тег тек ID сакълай, къалгъан эр шей булутта янъылана. Проблема бутюнлей къачынды.

 

Хавфсызлыкъкъа ишанма. Адий теглернинъ EPC мейданында стандарт оларакъ пароль ёкъ-эр кес окъуй я да яза биле. Оны къапатмакъ ичюн кириш парольни къоймакъ мумкюн, амма о тек 32 бит, зорнен хавфсыз. Иришимни идаре этмек ве акъча тёлемек ичюн къулланмаларда бутюнлей башкъа фият нокътасында бутюнлей башкъа сыныф чиплер къулланыла. Логистикада къулланылгъан теглер эсас оларакъ чыплакъ чалышалар-амма сонъ кене де, олар насыл олса да гизли малюматны сакъламайлар. Олар окъула бильгендже, бу етерли.